Expositie Femicide waarschuwt vrouwen: 'Hij gaf altijd slappe handjes en dan wurgt hij je dochter'

De expositie 'Femicide' op de Koekamp
De expositie 'Femicide' op de Koekamp © Gemeente Den Haag
DEN HAAG - Elke acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord, vaak door haar (ex-)partner en bijna altijd omdat ze besluit uit de relatie te stappen. Jef Rijsbergen verloor zijn dochter Linda (22) in 1993 op deze manier. Een verdriet dat, ondanks dat het 31 jaar geleden is, nooit slijt. Het verhaal van Linda maakt nu onderdeel uit van de expositie Femicide van Stichting Open Mind en de gemeente. 'De tentoonstelling laat de rode vlaggen zien, zodat mensen die herkennen.'
'Onze dochter Linda is vermoord door haar ex-vriend op 19 januari 1993 in de Camera Obscurastraat in Den Haag', vertelt Jef Rijsbergen met een zachte stem in het radioprogramma Lunchroom Lash. 'Ze had hem leren kennen bij de kanovereniging. Het viel gelijk op dat hij geen makkelijke jongen was. Hij had een lastige jeugd en was onder behandeling voor zijn gedrag.'
Toch zag Linda iets in hem wat anderen niet zagen, vertelt Rijsbergen. 'Door haar liefde ging hij zich beter voelen. Na twee jaar verkering, ze was toen pas achttien jaar oud, gingen ze al samenwonen. Ik stond daar niet achter, maar wilde haar ook niet tegenhouden.'
Na ongeveer vijf jaar begon Linda zich enorm opgesloten te voelen in hun relatie, vertelt haar vader. 'Hij was heel negatief, bleef altijd thuis en had eigenlijk nooit ergens zin in. Het gaf Linda het gevoel dat ze gevangen zat in een saai huwelijk. Toen ze het uitmaakte, was hij furieus. Hij gaf haar de schuld van al zijn ellende. 'Zij heeft mijn leven uitzichtloos gemaakt', schreef hij in een van zijn brieven die later in hun huis zijn gevonden.'

Rode vlaggen

Op de dag van hun laatste ontmoeting gaat het vreselijk mis. 'Ze gingen de inboedel verdelen', vertelt Rijsbergen. 'Wij kenden hem niet als gewelddadig, maar bij een eerdere afspraak in een restaurant, vertrekt hij boos en maakte hij een gebaar van keel doorsnijden. Achteraf gezien een rode vlag. En hij wilde perse alleen de spullen verdelen. We hebben geprobeerd om te regelen dat zijn vader of vrienden erbij zouden zijn, maar dat wilde hij niet. Zij had het uitgemaakt dus moest zij het ook zelf regelen, vond hij. In brieven die we later vonden schreef hij: 'Als ik haar niet kan krijgen, krijgt niemand haar'.'
Het zijn juist dit soort rode vlaggen waar in de expositie voor gewaarschuwd wordt, vertelt Rijsbergen. 'Het isoleren, het stalken, ander gedrag vertonen, het alleen willen afspreken als de relatie beëindigd is. Voor ons is het te laat, maar voor een ander misschien niet.'
Linda in de expositie
Linda in de expositie © Jef Rijsbergen

Diepe shock

'Het moment waarop mijn vrouw en ik te horen kregen dat onze dochter dood was, verkeerden we in diepe shock', vertelt Rijsbergen geëmotioneerd. 'En het meest onbegrijpelijke was dat we volledig aan ons lot werden overgelaten. Details over Linda’s dood kregen wij niet van de politie of officiële instanties, maar hoorden we via de radio. Op slachtofferhulp hoefden we ook niet gelijk te rekenen; pas weken later ontvingen we die nadat wij zelf bij instanties hadden aangeklopt. In plaats daarvan werd ik, degene die haar als laatste levend zag, uitvoerig verhoord door de politie.'
Ondanks dat in de ogen van de nabestaanden van Linda de voorbedachte rade duidelijk uit brieven naar voren kwam, wordt de ex-vriend van Linda vrijgesproken van moord en veroordeeld voor doodslag. 'Hij kreeg vier jaar en TBS opgelegd. Het leven van mijn dochter was dus maar vier jaar waard. Zijn advocaat noemde het een ‘crime passionnel’, wat suggereert dat het een daad uit liefde was. Voor ons is dit onbegrijpelijk. Of je nou psychische problemen hebt of niet, het blijft moord. Die verbijstering hebben we nooit kunnen uiten, want wij kregen niet de kans om te spreken in de rechtszaal.'

Spreekrecht

In hun zoektocht naar gerechtigheid en steun ontmoeten Jef Rijsbergen en zijn vrouw Anneke andere ouders die een vergelijkbaar verlies hebben meegemaakt. Ze richten de Vereniging Ouders van een Vermoord kind op, inmiddels de Federatie Nabestaanden van Geweldsslachtoffers (FNG). Samen strijden ze voor het spreekrecht van nabestaanden. 'Sinds 2005 is dat recht er gelukkig. Tot die tijd mochten nabestaanden niks zeggen in de rechtszaal, terwijl de verdachten wel hun gevoelens mochten uiten. Ze hadden dus letterlijk meer rechten dan degene die het onrecht was aangedaan.'

Een stem en gezicht

Voor Rijsbergen is het een troost dat Linda's verhaal door middel van de expositie misschien anderen kan helpen. 'We willen onder de aandacht brengen wat die rode vlaggen zijn en wat je het beste kunt doen als je ze opmerkt. Je verwacht niet dat jou het overkomt, maar wij hadden het ook niet verwacht van hem. Hij gaf altijd van die slappe handjes en dan wurgt hij je dochter. Doe gelijk aangifte als je bedreigingen krijgt en spreek nooit met iemand alleen af', zijn de twee belangrijkste adviezen die Jef graag wil meegeven.
'Linda is overleden en kan niet meer voor zichzelf komen. Maar op deze manier komt ze toch nog een beetje voor zichzelf op. De expositie geeft haar weer een stem en gezicht.'
Tot 15 december zijn twaalf verhalen van vermoorde vrouwen te zien bij de Koekamp.

💬 Neem contact op! Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via het contactformulier!

Altijd op de hoogte van het laatste nieuws en achtergronden uit Den Haag? Download onze app en ontvang notificaties bij belangrijk nieuws uit jouw stad!