Jozias van Aartsen is tegen samenwerken met de PVV: 'Wilders wakkert tegenstellingen aan'

VVD-leider Dilan Yesilgoz tijdens de bijeenkomst met leden van de VVD waar ook Van Aartsen aanwezig was om de 'sfeer' te proeven
VVD-leider Dilan Yesilgoz tijdens de bijeenkomst met leden van de VVD waar ook Van Aartsen aanwezig was om de 'sfeer' te proeven © ANP
DEN HAAG - De VVD moet niet in een kabinet stappen met de PVV. Ook het gedogen van een kabinet-Wilders 'gaat te ver'. Dat vindt VVD-lid Jozias van Aartsen. 'Mijn basis-stelling is: een liberale partij moet niet onderhandelen met de PVV,' zegt hij in het radioprogramma Spuigasten van Den Haag FM.
Van Aartsen is oud-partijleider van de VVD, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en was burgemeester van Den Haag en Amsterdam. Toch wil hij nadrukkelijk geen prominent lid van die partij worden genoemd. Hij was de laatste jaren vooral burgemeester en heeft de 'ouderwetse opvatting' dat die zich niet 'op enigerlei wijze politiek moeten profileren'.
Van Aartsen: 'De laatste jaren ben ik eigenlijk niet in de partij aanwezig geweest.' Voor de eerlijkheid zegt hij er wel bij dat hij altijd goede banden had met een aantal liberale politici. 'Dat wil ik niet verhullen: ik heb veel contact met de minister-president gehad.'

Bedrukt

Hij ging de afgelopen jaren dan ook vrijwel nooit naar partijbijeenkomsten. Tot afgelopen woensdagavond. Toen reisde hij toch naar Utrecht om daar de 'sfeer' in zijn partij te proeven. De oud-burgemeester kwam naar eigen zeggen 'bedrukt' terug van de ledenbijeenkomst die daar werd gehouden over mogelijke kabinetsdeelname.
Hij merkte dat het overgrote deel van de aanwezigen toch de lijn van partijleider Dilan Yesilgöz steunt. Zij herhaalde het eerdere standpunt dat de VVD geen bewindslieden gaat leveren voor het kabinet. Maar dat ze wel in een gedoogconstructie een 'centrumrechts' kabinet mogelijk wil maken.
Maar zelfs dat gedogen gaat Van Aartsen te ver. 'Want de huidige partijleider van de VVD heeft het ook over onderhandelen. En dus gesprekken voeren. Ik kan het aan de ene kant wel enigszins begrijpen dat zij dat zo voelt. Maar mijn basisstelling is dat de VVD als liberale partij niet hoort te onderhandelen of zaken te doen met de PVV.'

Rare interviews

Van Aartsen en Geert Wilders hebben een lange geschiedenis. In september 2004 stapte Wilders uit de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Van Aartsen was destijds fractieleider. En nu zegt hij bij Spuigasten dat hij destijds ook al grote moeite had met de standpunten van Wilders. Die had zich in een aantal 'rare' interviews negatief uitgelaten over het parlement, collega's ('grijze muizen') én de niet-Westerse bevolking in het land.
Mijn basisstelling is dat de VVD als liberale partij niet hoort te onderhandelen of zaken te doen met de PVV
Van Aartsen: 'Wilders begaf zich in die tijd in een richting die niet vrijzinnig of liberaal is.' Daar werd vervolgens een aantal keer over gesproken in de fractie. 'Mijn opinie was dat het niet kon. De fractie vond dat ook. Ik heb dat nog twee keer geprobeerd met een zeker begrip te behandelen.'
Maar toen een derde interview volgde, was het op. 'Ik heb gezegd: nu je ten derde male doet wat de fractie niet wil, kan ik je niet steunen en steun ik je ook niet meer in de fractie.'

Geen spijt

Geen moment spijt heeft Van Aartsen daarvan gehad. ‘Het heeft te maken met zijn antidemocratische, antirechtstatelijke opinies die echt ingaan tegen de essentiële elementen van onze Grondwet, maar ook de basis waarop onze samenleving is gebouwd. Hij heeft ook in wezen tegenstellingen in de samenleving aangewakkerd. Daar heb ik ontzaglijk veel bezwaren tegen gehad. En dat zijn dus niet-liberale standpunten.'
Van Aartsen maakt zich grote zorgen over de gevolgen als zijn partij toch gaat samenwerken met de PVV. Hij vreest dat de VVD dan gaat meewerken aan 'een soort een erosie van de samenlevingsideeën en het samenleven in onze Westerse maatschappij'.
Zijn liberale partij moet niet in zee met een partij die standpunten heeft 'die vanuit liberaal oogpunt niet deugen.' Van Aartsen: 'Dan moet je daar dus helder over zijn.'

Geen rol

De oud-partijleider van de VVD en de voormalig-burgemeester van Den Haag ziet verder geen rol voor zichzelf weggelegd in de discussie. Hij gaf zijn mening zaterdagmorgen in NRC Handelsblad en nu bij Den Haag FM. Daar wil hij het bij laten. Een nieuwe beweging? 'Nee, dat ga ik niet doen.' Wel blijft hij VVD-lid. 'Dat is misschien moeilijk te begrijpen. Ik ben liberaal en blijf liberaal. Ik ben van mening dat je daarvoor een krachtige liberale partij voor nodig hebt.'
Van Aartsen zegt dat de verkiezingsuitslag vooral het gevolg is van het feit dat veel mensen het gevoel hebben dat de menselijke maat verdwenen is uit de Nederlandse politiek. 'Je voelde al langer dat er echt problemen zijn in Nederland waaraan wat moet gebeuren. Ik geloof dat het laatste kabinet Rutte echt geen enkele bijdrage… Er is wel veel gedaan, maar toch niet echt aan de essentiële problemen die er in Nederland zijn.'

Niets verwijten

Waarmee hij trouwens demissionair premier Mark Rutte niets voor de voeten wil werpen. 'Nee, ik verwijt niemand iets. Ik ga geen kritiek leveren op de persoon of politiek van Rutte. Dat was hij niet alleen. Hij heeft een coalitie gehad die hem geen ruimte heeft gegeven op momenten dat hij die wel had moeten hebben. Nee, ik heb er geen zin in om een soort commentator op dertien jaar Rutte te zijn.'
Hoewel zijn verhaal somber kan klinken, is hij dat niet, verzekert Van Aartsen. 'Want ik geloof dat Nederland eigenlijk een heel vitale samenleving is. Een in wezen heel tolerante samenleving in vele aspecten. En dat we in wezen ook een, laat ik zeggen, heel vrijzinnig gevoel ook hebben.'

💬 Neem contact op! Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via het contactformulier!

Altijd op de hoogte van het laatste nieuws en achtergronden uit Den Haag? Download onze app en ontvang notificaties bij belangrijk nieuws uit jouw stad!