Bombardement Bezuidenhout na 79 jaar nog vol in de aandacht: 'Bewoners benieuwd naar verhaal'

Bezuidenhout werd zwaar getroffen door het bombardement
Bezuidenhout werd zwaar getroffen door het bombardement © C.P.A. Kanters, collectie Haags Gemeentearchief
DEN HAAG - Jaarlijks herdenken bewoners in Bezuidenhout het bombardement dat in de Tweede Wereldoorlog de wijk verwoestte. Zondag is het 79 jaar geleden dat het vergissingsbombardement plaatsvond en volgens Frank Kuipers, voorzitter van de stichting 3 maart '45, neemt de interesse in de historische gebeurtenis alleen maar toe. 'De bezoekersaantallen van de herdenking stijgen jaar op jaar.'
Op zaterdagochtend 3 maart 1945 gooiden geallieerde troepen bommen op en rond Bezuidenhout. 'Het doel was om V2 lanceringsinstallaties te raken in het Haagse bos', vertelt Kuipers in het radioprogramma Lunchroom Lash.
Dat ging mis. 'De woonwijk in Bezuidenhout is zwaar getroffen. Zo'n 67.000 kilo aan bommen werd afgegooid en een deel is wel op z'n plek gekomen, maar het grootste deel heeft wel de wijk in het hart geraakt.'

Meer dan 500 slachtoffers

Ongeveer 2000 huizen, winkels, kerken en scholen werden geraakt. Zover de stichting 3 maart '45 kan nagaan, vielen er meer dan 500 slachtoffers.
Hoe kon het zo misgaan? 'Het was een cocktail van blunders en vergissingen', legt Kuipers uit. 'De coördinaten waren omgewisseld en er was rekening gehouden met een verkeerde windkracht. Het was in Tilburg gemeten terwijl het aan de kust harder waait. Er was slecht zicht en 80 jaar geleden waren de instrumenten natuurlijk anders. Je kon lastig even appen of je op de juiste plek bent.'

Luchtalarm

Het onderzoek naar het bombardement is nooit helemaal afgerond, vertelt Kuipers. 'We hebben dit soort oorzaken waardoor we weten wat er is misgegaan, maar het is niet helemaal herleidbaar wiens fout het nou is geweest.'
Volgens de voorzitter keken de bewoners van het Bezuidenhout aan het einde van de oorlog al niet meer op als het luchtalarm afging. 'Het gebeurde zoveel in die laatste paar maanden. Het waren Engelse bommenwerpers die de V2-installaties uit probeerden te schakelen, waarvan de bewoners ook wel wisten dat het in de buurt stond.'

Sporen achtergelaten

Het bombardement heeft sporen achtergelaten in de wijk, die nog steeds zichtbaar zijn. 'Oud en nieuw staat door elkaar, je kan panden uit 1900 tegenkomen naast gebouwen uit de jaren zeventig.'
De stichting vindt het daarom belangrijk dat er voldoende aandacht is voor het bombardement. De bekendheid lijkt zelfs toe te nemen, zegt Kuipers. 'Mensen die zich vestigen in de wijk zijn benieuwd naar de gebeurtenis. De bezoekersaantallen bij de herdenking stijgen jaar op jaar.'
'Het was meer een bombardement op de stad Den Haag dan alleen op Bezuidenhout'
Wat veel mensen volgens Kuipers ook vergeten, is dat niet alleen Bezuidenhout getroffen werd door het bombardement. 'Daar woonden ook mensen uit Benoordenhout en uit Scheveningen. Dus het was veel meer een bombardement op de stad Den Haag.' Bovendien hebben omliggende gemeenten als Wassenaar en Leidschendam-Voorburg slachtoffers opgevangen.
Ook de jeugd krijgt meer mee over het bombardement. 'We merken toch wel dat kinderen ontvangen wat er in de rest van de wereld gebeurt. Dat koppelen ze dan aan dat het ooit ook bij ons gebeurde en dat je dat sowieso niet wil. Het komt steeds dichterbij, ook door het feit dat de wijk veel Oekraïense vluchtelingen heeft opgevangen.'

Familieverhalen

De stichting merkt ook dat tweede en derde generaties van de slachtoffers van het bombardement zich gaan afvragen wat het verhaal is. 'We krijgen ook steeds meer verhalen van hen aangeboden, over wat hun grootouders of ouders hebben meegemaakt. Dan begint een soort familiezoektocht naar wat er is gebeurd.'
Ook presentator Tom Lash heeft zo'n verhaal. 'Mijn vader was toen anderhalf en mijn oma had hem eerst in het wiegje bij de voordeur gezet, zodat ze snel konden vluchten als het huis geraakt werd', vertelt hij in de radio-uitzending. 'Toen heeft ze het wiegje toch onder de trap gezet en vlak daarna vloog er een granaatscherf door de voordeur. Wat dat betreft heeft hij het ternauwernood overleefd.'
'We willen laten zien dat het onderhoud vraagt, zodat het niet wordt zoals tachtig jaar geleden'
Zulke verhalen zijn belangrijk voor de toekomst van de herdenking, vertelt Kuipers. 'We willen die verhalen en anekdotes veiligstellen, dat kunnen kleine of grote verhalen zijn. Dat is ook de oproep, mochten er nog zulke verhalen zijn, willen we die graag veiligstellen.'
Aan de andere kant wil de stichting de informatie over het bombardement in het hier en nu en de toekomst brengen. 'Dat is waarom we de jongste wijkbewoners via de scholen bewust willen maken van het bijzondere gebied waar ze in wonen. En we willen laten zien dat het zorg en onderhoud vraagt, zodat het niet wordt zoals tachtig jaar geleden'

Tastbaarder

Het liefst wil Kuipers daarom dat er in de toekomst niet alleen op een moment herdacht wordt, maar het hele jaar door. 'Dat is nu met een wandelroute, maar in de toekomst kan dat met augmented reality zijn, wat mij betreft. Er zijn mogelijkheden om het tastbaarder te maken.'
De herdenking op zondag start met een herdenkingsdienst en ontmoeting in de Christus Triumfatorkerk aan de Juliana van Stolberglaan. Van 13.00 tot 14.00 uur is er een plechtige herdenking bij het Juliana Van Stolbergmonument. De gemeentes Den Haag, Wassenaar en Leidschendam-Voorburg zullen bloemstukken neerleggen, net als maatschappelijke organisaties en de Britse ambassade.
Meer informatie over het bombardement en de herdenking is te vinden op bezuidenhout.nl/3maart45 of bb45.nl.

💬 Neem contact op! Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via het contactformulier!

Altijd op de hoogte van het laatste nieuws en achtergronden uit Den Haag? Download onze app en ontvang notificaties bij belangrijk nieuws uit jouw stad!