'Niemand heeft recht op het premierschap': Oud-senator Joris Backer (D66) uit zorgen over formatie

Oud-Eerste Kamerlid Joris Backer (D66)
Oud-Eerste Kamerlid Joris Backer (D66) © D66
DEN HAAG - Het gaat te veel over winnaars en verliezers en niet voldoende over compromissen sluiten in de landelijke politiek. Dat is wat oud-senator Joris Backer (D66) concludeert aan het einde van zijn carrière als Eerste Kamerlid. 'Het gaat in teveel debatten, zowel in de Kamer als in talkshows, over wie het recht heeft op een coalitie', zegt Backer zaterdagochtend tijdens het radioprogramma Spuigasten van Den Haag FM.
Volgens Backer is het een fout frame om de Tweede Kamerverkiezingen te plaatsen in een spel dat gewonnen kan worden. 'We hebben een pluriform systeem, daarin moeten meerderheden gevormd worden', aldus de oud-senator. 'Wilders zei zelfs nog dat hij recht had om minister-president te worden, maar niemand in Nederland heeft daar het recht op.'
Joris Backer heeft twaalf jaar in de Eerste Kamer gezeten namens D66, van 2011 tot zijn vertrek vorig jaar. Over zijn ervaringen in de politiek heeft hij een boek geschreven, 'Over de democratie in Nederland'. Aan de hand van de ideeën van de filosoof en politiek-denker Alexis de Tocqueville benadert Backer daarin het huidige politieke landschap.

Matroesjka

Volgens Backer zijn politici een soort matroesjka-pop, een Russisch poppetje waarin telkens weer een kleinere variant schuilgaat. Politici zouden hierin drie lagen hebben. De buitenste fase is de politicus in campagnetijd, die zijn kiezers wil overtuigen. De tweede pop is de politicus die compromissen moet gaan sluiten. De derde pop is een politicus die een afweging moet maken wat goed is voor het landsbelang.
Backer plaatst PVV-leider Geert Wilders in deze analogie om een beeld te schetsen van de huidige formatie. 'De buitenste fase is hij erg goed in', zegt Backer. Maar dat kleinste poppetje werkt het proces tegen. Omdat dat poppetje bestaat, kunnen ze niet tot compromissen komen die de democratie aantasten. Houding en gedrag zijn bepalend en als je dit consistente gedrag ziet van de deelnemers, dan is dat wat nodig is om compromissen te sluiten en elkaar te vertrouwen ver te zoeken. Ik denk dat een formatie daarmee erg moeilijk gaat worden.'

Optimisme

De democratie in Nederland staat op een fundament van zeven deugden, zo schrijft Backer in zijn boek. 'Een daarvan is de onafhankelijke rechtspraak, wees blij dat we die hebben', aldus het oude Eerste Kamerlid. 'Het bestaan van de rechtsorde, maar ook het hebben van een vrije pers en goed onderwijs, dat bouwt op tot een democratie begrip.'
Wanneer Backer naar deze deugden kijkt, komt er in tegenstelling tot zijn mening over de formatie toch een positief beeld uit. 'We zijn in Nederland ongelofelijk ver gekomen. Als je kijkt naar de toegenomen welvaart en opleidingsgraad, de veiligheid en ons geluk. De basis van ons succes is hoe onze samenleving verkeert wanneer wij elkaar op voorhand vertrouwen schenken. Als je kijkt naar het sociale weefsel, dan is dat ontzettend sterk. Tegenslagen kunnen we goed opvangen, dat is de grondtoon van mijn optimisme.'
Beluister hier de hele uitzending.

💬 Neem contact op! Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via het contactformulier!

Altijd op de hoogte van het laatste nieuws en achtergronden uit Den Haag? Download onze app en ontvang notificaties bij belangrijk nieuws uit jouw stad!