Politiek moet meer grip krijgen op bouwkosten: overschrijdingen door 'bestuurlijk kannibalisme'

De raadzaal in het stadhuis
De raadzaal in het stadhuis © Gemeente Den Haag
DEN HAAG - De gemeenteraad moet een beter beeld krijgen van de extra kosten die gemaakt worden bij bouwprojecten. Dat is de kern van de bundel 'Bestuurlijk Kannibalisme' van Hart voor Den Haag-raadslid Constant Martini. Ook moet de Dienst Stedelijke Ontwikkeling (DSO), die verantwoordelijk is voor de bouwprojecten, stevig opgeschoond worden volgens Martini.
'Hart voor Den Haag heeft behoefte aan duidelijkheid inzake de overschrijdingen die zich bij bouwplannen en ontwikkelplannen met grote regelmaat voordoen', zegt Martini. 'Wij willen weten of het een structureel probleem is of dat het incidenten zijn.'
De vraag of het een structureel probleem is, is het eindproduct van een lange reeks aan schriftelijke vragen die het raadslid heeft gesteld. Sinds 2022 vraagt Martini onder de noemer 'Bestuurlijk Kannibalisme' met regelmaat naar de extra uitgaven die gedaan worden bij projecten in de stad. Een dozijn aan vragen vormen de basis van de bundel, met voorop het beeld van menseneters en de titel 'Kannibalen aan het besturen'.

'Geen enkel inzicht'

Martini heeft kritiek op de transparantie van de kosten, zowel vanuit het college naar de raad als de informatie die wethouders zelf te horen krijgen. 'Het management weet niet wat er in de eigen dienst afspeelt', zegt Martini. 'Er is geen enkel inzicht in grote financiële overschrijdingen. Elke keer komen wethouders in hun hemd te staan en de betrouwbaarheid van ons politieke systeem gaat eraan.'
De dienst waar het raadslid over spreekt, is de Dienst Stedelijke Ontwikkeling (DSO). Deze ambtelijke dienst regelt de bouw- en ontwikkelprojecten in de stad, maar dat gaat gepaard met problemen. Zo zijn er in het verleden mondelinge afspraken gemaakt door ambtenaren en kwam het college na het vertrek van deze ambtenaren opeens voor verrassingen te staan.
Een recent voorbeeld is het bouwproject Levels in Moerwijk, waar sociale huurders geen parkeerplek konden krijgen. Dit was binnen DSO bekend, maar de verantwoordelijk wethouder wist van niets.
Constant Martini
Constant Martini © Gemeente Den Haag
Volgens Hart voor Den Haag is het dan ook noodzakelijk om met een bezem door deze dienst te gaan. 'Er moet beter bestuurd worden en dat begint met de bedrijfsvoering. We hebben een apparaat nodig dat betrouwbaar met geld omgaat, de cijfers kent en weet wat er speelt.'
De bezem moet echter geen mankracht wegnemen uit de dienst. Er moet 'voldoende bemensing' zijn. 'Stop de bezuinigingen op het ambtelijke apparaat.' Maar een reorganisatie ervan noemt het raadslid 'onvermijdelijk'.

Amare

De bundel komt niet volledig uit de lucht vallen voor de andere raadsleden. Het cultuurcomplex Amare en het enquêterapport dat is opgesteld over de totstandkoming hiervan dient als een van de bekendste voorbeelden van grote kostenoverschrijdingen. 'Dit debat voelt ook als een vervolg op het debat over Amare', zegt GroenLinks-fractievertegenwoordiger Lisa van de Voort tijdens een debat over het stuk van Martini. Ook D66-fractievoorzitter Marieke van Doorn koppelt de problemen die Martini formuleert aan de conclusies uit dit rapport.
De mondelinge afspraken binnen het DSO roepen opnieuw vragen op bij raadsleden. 'Welke stappen worden binnen de dienst gezet om het collectief geheugen te verbeteren', vraagt Lesley Arp, fractievoorzitter van de SP. Van de Voort sluit zich hierbij aan en vraagt welke maatregelen er genomen zijn om deze afspraken tegen te gaan of schriftelijk te onderbouwen.

Toon van betoog

Maar er klinkt ook kritiek op zowel de bundel als de bijdrage van Martini zelf. In diens stuk worden bijvoorbeeld functionarissen 'robots' genoemd. Ook schrijft Martini dat 'de gemeenteraad zichzelf dood schiet' omdat een meerderheid tegen een motie stemt die openheid moet geven over een project aan de Zwolsestraat. In zijn bijdrage maakt Martini soms ook gebruik van harde woorden, van het 'ernstig tot onherstelbaar kapot' zijn van de bestuurlijke verhoudingen tot het 'verkrachten van het budgetrecht'.
Deze toon valt slecht bij de raadsleden. 'Het is een schot hagel dat belangrijke punten raakt, maar ook schade maakt', zegt PvdA-fractievertegenwoordiger Charlotte Cammelbeeck. Aankomend raadslid Jan Willem van den Bos (Partij voor de Dieren) noemt het 'hyperbolisch' en Van de Voort en Van Doorn geven ook aan dat de toon van het betoog niet bevalt.

Al stappen gezet

Ook wethouder Robert van Asten (D66, Stedelijke Ontwikkeling) spreekt zich uit tegen de toon, maar geeft aan de kritiek van Martini wel te herkennen. Het document valt echter ook in een bewegelijke tijd op de mat, volgens Van Asten. Want naar aanleiding van het debat over het Amare-rapport worden al stappen gezet om de transparantie en werkwijze van de DSO te verbeteren.
'Deze discussie moeten we voeren met de al gemaakte stappen in ogenschouw', aldus de wethouder. Zo zijn er al stappen gezet om het collectief geheugen van de ambtenarij en de dossiervorming te verbeteren, zodat het 'niet belangrijk is wie op welk dossier zat en de kennis blijft hangen'.

Inflatie

Ook de extra bouw- en ontwikkelkosten komen ter sprake. 'Elk project heeft zijn eigen reden voor overschrijding', zegt Van Asten. 'Daar zit een onzekerheidsmarge in.' Eerder in het debat benadrukte VVD-fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg al hetzelfde toen zij het had over toegenomen kosten voor personeel en grondstoffen. De wethouder benadrukt dat het budgetrecht actief verbeterd wordt en dat hij de gemeenteraad een beter beeld van de financiën wil geven.
Dat Amare boven het debat blijft hangen wordt ook duidelijk in de afronding. Na de beantwoording van de wethouder volgt een korte discussie tussen raadsleden, waarbij Martini wordt gevraagd hoe hij dit verder wil aanpakken. In april komt het college met een leertraject naar aanleiding van de conclusies uit het Amare-rapport, hierbij wordt de bundel nu ook betrokken.

💬 Neem contact op! Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht via het contactformulier!

Altijd op de hoogte van het laatste nieuws en achtergronden uit Den Haag? Download onze app en ontvang notificaties bij belangrijk nieuws uit jouw stad!